Пишува: Љубица Ангелкова
„Сага“ е визуелна поезија во движење. Кореографијата ги надминува традиционалните граници, интегрирајќи елементи на современиот танц кои го предизвикуваат и прошируваат балетскиот вокабулар. Рисимкин користи целосен спектар на движења, од ситно суптилни до големо експанзивни, дозволувајќи им на балетаните да изразат низа емоции што ги отсликуваат тематските текови на делото.
Додека светлата се затемнуваа во салата на Националната опера и балет, опипливо исчекување го исполни воздухот, а погледот беше фиксиран кон грандиозната сцена која делуваше сосемa мистично. Ова беше вечер за „Сага – Идентитети“ и нејзиното претставување на 20. издание на Танц фест Скопје. Во кореографија на Рисима Рисимкин, овој проект се разви како длабок наратив, маестрално испреплетувајќи ги нишките на македонското наследство длабоко во порите на митовите и легендите, а цела долга историјата беше збрана во еден неверојатен приказ на раскажување преку моќта на телото.
Сите проекти каде Рисимкин е кореограф се уникатни креации на наративот преку движење. Таа користи динамичен лексикон на балетскиот јазик, а во „Сага“, секоја секвенца се гледа дека е прецизно изработена да ја евоцира стоичката издржливост и бунтовничкиот дух вкоренети длабоко во македонското наследство. Временскиот потпис и 7/8 такт кој е олицетворение на отчукувањата на срцето на нацијата – пулсираа низ музиката на Тони Китановски, принудувајќи ги уметниците на сцената да ја отелотворат сложената симфонија на нивните историски и митолошки идентитети.
„Сага“ е визуелна поезија во движење. Кореографијата ги надминува традиционалните граници, интегрирајќи елементи на современиот танц кои го предизвикуваат и прошируваат балетскиот вокабулар. Рисимкин користи целосен спектар на движења, од ситно суптилни до големо експанзивни, дозволувајќи им на балетаните да изразат низа емоции што ги отсликуваат тематските текови на делото.
Националниот балет и неговиот ансамбл возвишено ги преобразија овие кореографски намери во наративи од тело и дух, а нивните изведби ја нагласија трансформативната моќ на дисциплинираната уметност. Во тој симултан ритам на измешаност на светлината и сенката, дизајнот на светлото за минималистичката, но моќна сценографијата во „Сага“, не е само илуминативно, туку и наративно, скулптурирајќи ја секоја сцена да ги засили емотивните и тематските нијанси. Меѓусебната игра на сенките и светлината создава речиси опиплива текстура по која се движат балетаните, зголемувајќи ја драматичната тензија и истакнувајќи ја гравитацијата на наративните нишки. Исто како што големиот Конески, ја опишува Везилка.
Визуелната естетика на костимите изработени од Благој Мицевски и сценографијата што ја потпишува Матеја Мијановиќ зборуваат на свој јазик. Костимите, богати со традиционалните нијанси на црвена, црна и нежна златна боја, артикулираат посебен миг на емоционалната гравитација на улогите. А сценографијата е историско платно во модернистичка интерпретација на македонските пејзажи, отсликувајќи ги дуалностите кои „Сага“ се стреми да ги истражи.
Во аналите на модерниот балет „Сага“ на Рисима Рисимкин несомнено ќе биде забележана по храброто истражување на културниот идентитет преку медиумот на танцот. „Сага“ ја предизвика публиката не само да биде сведок, туку и да се вклучи емотивно во претставата како дијалог меѓу историјата и новото време, помеѓу наративните традиции на балетот и иновативните можности на современата кореографија. Оваа претстава на јубилејното издание на Танц фест Скопје, не само што ја слави македонската култура, туку ја издигнува на глобалната сцена, потврдувајќи ја универзалната важност и револуционерниот потенцијал на балетот во модерната ера.
„Сага“ е и лирското преиспитување на македонското наследство на Танц фест Скопје, таа е како епска поема во движење. Кореографија на музиката на Тони Китановски, беше помалку како низа чекори, а повеќе како длабок дискурс артикулиран преку висцералниот медиум на балетот.
Препознатливата метричка модулација низ композициите, длабоко одекнува во македонската психа, пресликувајќи ја сложената матрица на минатото на нацијата.
Кореографскиот гениј на Рисимкин ја трансформираше сцената во динамично платно каде секое движење и гест зборуваа многу за македонскиот дух – стоички, но бунтовнички. Движењата на членовите на ансамблот на Националната опера и балет беа и бунт и почит. Бунт против стегите на традиционалниот наративен балет и почит на богатата, често бурна, историја на Македонија. Нивните изведби го надминаа едноставното техничко, допирајќи го возвишеното.
Визуелниот раскош на продукцијата одговараше на елоквентноста на нивното движење.
Како што кулминираше „Сага“, беше јасно дека овој капитален проект ги надминува типичните очекувања на балетската публика. Стоечките овации на крај не беа само одговор на покажаната техничка моќ, туку беа длабоко признание за капацитетот на балетот да резонира емотивно и интелектуално со публиката. Критичарите и љубителите на балетот може да забележат дека „Сага“ го редефинира она што може да се пренесе преку медиумот на танцот, прикажувајќи наратив што е и културен омаж и револуционерно уметничко дело.
„Сага“ на Танц фест – Скопје не беше само културен настан, тоа беше ново потврдување на националниот идентитет преку уметноста, потсетување на моќта на танцот да комуницира таму каде што зборовите не успеваат.
Во ткивото на македонските културни настани, Танц Фест Скопје веќе две децении се издвојува како маестрален спој на светот и домашата брилијантност во оваа уметност. Тој со вакви проекти е длабок потсетник за трајната моќ на уметноста да ја дефинира, рефлектира и слави суштината на земјата која е домаќин на еден неверојатен фестивал.
Слоганот на годинешното издание „Сирово: од движење до виртуозност“ е една цела филозофија за овој фестивал.
„Сага – Идентитети“ изведен од Националниот балет во состав: римабалерините Марија Кичевска Шокаровска и Мими Поп-Алексова Атанасовска, Пиреј со првенецот Балаж Лочеи, (Унгарија), Везилката со Саша Евтимова, Копнеж со Франциско Хименез Руиз, Прелист со Наташа Трендафилова-Гицева, Трепетлика со Илијана Данилов и Ѓул со Христина Наќевска.
фотограф: Драган Перковски
